“Ik ben zelf slachtoffer van identiteitsfraude: mensen hebben een nepaccount met mijn foto en identiteit aangemaakt om anderen te benadelen. Dat voelt heel naar. Maar bij dit slachtofferschap heb ik een heel ander beeld dan als ik slachtoffer zou zijn van geweld.

Veel mensen zijn formeel slachtoffer, terwijl ze zich geen slachtoffer voelen. Bijvoorbeeld omdat ze zich schuldig voelen: 'Ik was zelf zo stom om mijn bankrekeningnummer en codes te geven'. Dat kan veel uitmaken in of iemand wel of niet de juiste hulp krijgt.

Een andere term gebruiken helpt niet, merkten we in ons onderzoek. Wat wel helpt, is je realiseren dat veel mensen zichzelf niet als slachtoffer zien. Begin daarom klein en luister zonder oordeel, dan raak je eigenlijk niemand kwijt. Mensen herkennen zich meer als je zegt: ‘Er is je iets overkomen’ dan als je ze benadert als slachtoffer. Mensen voelen zich slachtoffer van een gebeurtenis, maar ze zíjn geen slachtoffer.

Een heftige gebeurtenis kan iedereen overkomen. Het is daarom belangrijk dat wij als samenleving weten bij welke soort gebeurtenissen Slachtofferhulp er voor je is: bijvoorbeeld ook bij cybercrime. Want het beeld dat je van tevoren hebt, bepaalt hoe je reageert als je het nodig hebt.

Ik merk dat ik door dit onderzoek voorzichtiger ben geworden in het woord ‘slachtoffer’ gebruiken. Het werkt ook in heel dagelijkse dingen door. Als mijn dochters ruzie hebben, zeg ik niet: je bént vervelend, maar: je dóet vervelend.”

Slachtofferhulp Nederland wil de maatschappelijke positie van slachtoffers verbeteren. Namelijk dat ieder slachtoffer recht heeft op een luisterend oor en ondersteuning zonder oordeel. Hiervoor heeft Slachtofferhulp Nederland in 2025 onder meer het online seminar “Doorbreek het beeld van slachtofferschap” georganiseerd. Klaas Dijkhoff heeft in zijn bijdrage aan dit seminar uitgelegd dat mensen voornamelijk instinctief reageren. En wat dat betekent voor hoe je elkaar, en dus ook slachtoffers, benadert. Je verplaatsen in de ander is essentieel hierin.