De meeste slachtoffers zoeken geen wraak. Ze zoeken veiligheid, herstel van schade en erkenning van hetgeen hen is overkomen door de samenleving. Slachtoffers hebben er niet om gevraagd om in een strafproces terecht te komen. En juist zij zijn degenen die vaak het langst moeten wachten op informatie, het doen van aangifte, het dossier, schadevergoeding, de zitting en psychische hulp. Ze komen in allerlei afhankelijkheden terecht, waar ze geen grip op hebben. Veelal begint echt herstel pas, als er een uitspraak van de rechter is. En dat kan jaren en vele emoties later zijn.

We weten uit ervaring dat het belangrijk is om meteen met herstel aan de slag te gaan. Wij willen slachtoffers vanaf dag 1 stap voor stap hulp kunnen bieden. Ja, er is het nodige geregeld. Slachtoffers hebben de nodige rechten. En we bieden praktische, emotionele en juridische hulp. Maar er is veel meer nodig. Zeker gezien de toenemende complexiteit, de toename van online criminaliteit en de druk op opsporing, vervolging en afdoening via de rechtspraak en de tenuitvoerlegging (het uitzitten van een gevangenisstraf). We moeten blijven waken dat slachtofferrechten handhaafbaar zijn. De stem van het slachtoffer moet hoorbaar blijven.

Mijn oproep is: laten we de aanpak slimmer inrichten, op zo’n manier dat we het Openbaar Ministerie, de politie en de Rechtspraak ontlasten. Hoe? Door naast het strafproces parallel justice te ontwikkelen: een parallel proces voor slachtoffers dat zich vanaf dag één richt op terugkrijgen van regie, veiligheid en erkenning van hetgeen hen is overkomen door met name de samenleving en op herstel van schade. Zodat zij in afwachting van het strafproces al de nodige hulp krijgen, in de vorm van erkenning, bevoorschotting, herstelbemiddeling en therapie, in plaats van pas na een uitspraak. Ook de verzekeraars zouden slachtoffers veel meer kunnen helpen door niet de bewijslast van geleden schade bij slachtoffers neer te leggen. Iemand die zijn hele leven al premie heeft betaald, zou op zo´n moeilijk moment veel gemakkelijker geholpen moeten kunnen worden. Hiermee erkennen we dat herstel een eigen pad kent, dat niet hoeft te wachten op een strafrechtelijke uitkomst. Tegelijkertijd ontlasten we de strafrechtketen omdat uiteindelijk minder slachtoffers behoefte zullen hebben om in een strafproces bepaalde vorderingen alsnog te verhalen.

Met onze unieke expertise op meerdere gebieden is Slachtofferhulp Nederland als geen ander in staat om dit parallelle proces op te zetten. We moeten daarvoor met meer ministeries samenwerken dan alleen met Justitie en Veiligheid. Ook gemeenten zijn hierin onmisbaar. Want als we dit beter organiseren, komt dat hun inwoners ten goede; arbeidsuitval, psychische en lichamelijke klachten, beroep op de Wmo en uitkeringen worden voorkomen. Parallelle hulp aan slachtoffers helpt de strafrechtelijke keten, de gemeenten en de samenleving. Slachtoffers en nabestaanden voelen zich erkend en gezien. Daardoor kunnen ze herstellen, en verder met hun leven.

Rosa Jansen, voorzitter Raad van Bestuur van Slachtofferhulp Nederland